ธันยวัฒน์ ดิลกคุณานันท์ – “ดนตรีฝึกให้เราคิดอย่างมีระบบมากขึ้น”

February 19, 2020
by ดุสิต จรูญพงษ์ศักดิ์

พบปะ พูดคุย กับคลื่นลูกใหม่ในวงการดนตรีคลาสสิกของไทย เพิ่มพูนความเข้าใจ ความลึกซึ้งด้านดนตรี

การเป็น “ผู้รายงานข่าวดนตรี” ทำให้ผู้เขียนมีโอกาสดี ได้พบปะ พูดคุย กับนักดนตรีคลาสสิก คนไทย รุ่นใหม่ อยู่บ่อยครั้ง แต่ละครั้งได้เรียนรู้ เพิ่มพูนความเข้าใจ ความลึกซึ้งด้านดนตรีมากมาย จากหนุ่มสาวนักดนตรี คลื่นลูกใหม่วงการดนตรีคลาสสิก ซึ่งกอปรด้วยแนวคิดคมคาย ลึกซึ้ง กว้างไกล น่าสนใจยิ่งทั้งด้านดนตรีและชีวิต เป็น “ออน เดอะ จ๊อบ   เลิร์นนิ่ง” อย่างแท้จริง

            ล่าสุด จากคอนเสิร์ต Chamber Music Night ครั้งที่ 2 แสดงเมื่อวันพฤหัสบดี 13 กุมภาพันธ์ ที่หอแสดงดนตรีสยามรัชดา ประกอบด้วยการบรรเลง 2 เพลง ได้แก่ ทรีโอ สำหรับคลาริเน็ต, เชลโล และเปียโน ในบันไดเสียงเอ ไมเนอร์ ผลงานเพลงของบรามส์ บรรเลงโดย ธันยวัฒน์ ดิลกคุณานันท์ – คลาริเน็ต, โนเอ เชริน นักเชลโลหญิง ชาวอิสราเอล และ สุวิดา เนรมิตอร่าม – เปียโน

            และบทเพลง โซนาต้า สำหรับไวโอลินและเปียโน ในบันไดเสียงเอ เมเจอร์ ผลงานของ     เซซาร์ ฟร็อง โดย ฮาย คิม นักไวโอลินหญิง เชื้อสายเกาหลี-อเมริกัน ปัจจุบันสอนอยู่ที่สถาบันดนตรีกัลยาณิวัฒนา และเปียโนโดย สุวิดา เนรมิตรอร่าม ซึ่งเป็นผู้จัดการแสดงคอนเสร์ตนี้ด้วย

การแสดงในเมืองจีน

            ความสามารถของหนุ่มนักดนตรีไทย ธันยวัฒน์ ดิลกคุณานันท์ หรือ นุ๊ก นักเป่าคลาริเน็ต ในค่ำคืนนั้น นำไปสู่การพบปะสนทนากับผู้เขียน เมื่อบ่ายวันเสาร์ที่ผ่านมา

            ธันยวัฒน์ จบการศึกษาระดับปริญญาตรีทางดนตรี จากคณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ปริญญาโทจากมหาวิทยาลัยอินเดียน่า และปริญญาเอกด้านการบรรเลงคลาริเน็ต จากมหาวิทยาลัยมิชิแกน สเตท ประเทศสหรัฐอเมริกา

            ธันยวัฒน์มีประสบการณ์มากมายทั้งการเล่นดนตรีวงออร์เคสตราในประเทศไทยและต่างประเทศ ล่าสุดเป็นนักดนตรีในวงออร์เคสตรา เล่นประกอบการแสดงอุปรากรเรื่อง ไออิด้า เดินทางแสดงตามเมืองต่างๆในจีน ยาวนาน 6 อาทิตย์, การบรรเลงเชมเบอร์ มิวสิค, การสอนและจัดทำมาสเตอร์ คลาส ด้านการบรรเลงคลาริเน็ต ทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ

            การทำงานล่าสุดของ ธันยวัฒน์ คือ เป็นอาจารย์สอนดนตรีอยู่ที่ มหาวิทยาลัยจ้าวชิ่ง มณฑลกวางตุ้ง ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน

            การเริ่มต้นชีวิตทางดนตรี

             ธันวัฒน์ เล่าถึงการเริ่มต้นทางดนตรี และการเล่นคลาริเน็ต ว่า “ ผมเริ่มเรียนดนตรีเมื่อตอนอายุ 9 ขวบ ขณะเรียนอยู่ชั้น ป.5 โรงเรียนสาธิตแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์”

“ตอนแรกไม่รู้จักคลาริเน็ต รู้จักแต่ฟลู้ต แซกโซโฟน ถ้าจะเล่นแซกฯ ต้องซื้อเครื่องเอง พ่อแม่กลัวว่าผมจะเล่นดนตรีไม่จริงจัง ซื้อมาแล้วไม่คุ้มค่า อาจารย์วงแบนด์ที่โรงเรียนเลยเลือกให้ผมเล่นคลาริเน็ต”

            “ช่วงอยู่สาธิตเกษตรฯ เรียนดนตรีกับอาจารย์ วิษณุ โห้ไท อาจารย์พาไปดูการแสดงของวงบางกอก ซิมโฟนี ออร์เคสตรา  และวงออร์เคสตราของจุฬาฯ เห็นว่านักดนตรีเท่ดี อยากเป็นนักดนตรีอาชีพ ซึ่งพ่อแม่ไม่บังคับให้เราอยากเป็นอะไร สนับสนุนให้เรียนสิ่งที่เราอยากเรียนจริง”

             เขาให้ความรู้เรื่องคลาริเน็ต หลังจากผู้เขียนถามถึงความยากการเล่นเครื่องดนตรีชิ้นนี้ ว่า  

            “ปัญหาหนึ่งในการเล่นคลาริเน็ต คือ มีเสียงคลาริเน็ต ที่เรียกว่า Squeak หรือ เสียงปรี๊ด เกิดจากการที่เราวางตำแหน่งปาก ลิ้น ของเราเวลาเป่าคลาริเน็ต อยู่ในตำแหน่งที่ไม่ถูกต้อง การแก้ไขคือ ต้องฝึกให้รู้ ให้ร่างกายจดจำตำแหน่งที่ถูกต้อง ที่เรียกว่า Muscle Memory”

            “คนเล่นต้องฟังเสียงที่เล่นออกมา ต้องฝึกเป่ากับเครื่องทูนเนอร์ เวลาเป่าลากเสียงยาวๆ ต้องรู้แนวโน้มของเครื่องดนตรีคลาริเน็ตแต่ละตัว ที่ให้เสียงไม่เหมือนกัน”

            “โดยธรรมชาติของคลาริเน็ต จะมี อะคูสิติก ในการสร้างเสียงออกมาที่ประหลาด เช่น  คลาริเน็ตเล่นโน้ตเสียงสูง ให้เกิดเสียงดัง เสียงเราจะเพี้ยนต่ำลง แต่เวลาเล่นเป่าเสียงเบาๆ เสียงจะสูงขึ้น คนเล่นต้องพึงระวังไว้ เป็นเรื่องการผลิตเสียงจากเครื่องดนตรี หรือที่เรียกว่า อะคูสติกของเครื่อง ผมต้องใช้เวลาแยะมาก ในการทำความรู้จักคลาริเน็ตแต่ละตัวที่ใช้เล่น แล้วปรับตามเขา”                   

            การสอนดนตรีในเมืองจีน

            “ผมสอนดนตรีที่มหาวิทยาลัย จ้าง ชิ่ง มณรัฐกวางตุ้ง สอนตั้งแต่เมื่อเดือนมีนาคม ปีที่แล้ว เริ่มจากมีรุ่นน้องคนไทยเคยสอนที่นั่น เพราะอาจารย์ของเขาที่ประเทศฝรั่งเศส แนะนำให้สมัครไปสอนที่นั่น เขาสอนอยู่ 3-4 ปี ทางมหาวิทยาลัยอยากได้อาจารย์เพิ่ม ตอนนั้นผมเรียนจบปริญญาเอกพอดี เขาถามมาว่า มีงานหรือยัง? สนใจมาทำที่นี่หรือไม่? เขาอยากได้อาจารย์ต่างชาติเพิ่ม อยากได้คนจบปริญญาเอก”

            “มหาวิทยาลัยที่ผมสอน เน้นให้นักศึกษาจบไปเป็นครูสอนดนตรี มากกว่าเป็นคนแสดงดนตรี หรือเพอร์ฟอร์เมอร์ ซึ่งเขาบอกผมตั้งแต่ตอนสัมภาษณ์”      

            “ผมเชื่อว่า การทำอะไรเกี่ยวกับดนตรี สิ่งแรกคือ ต้องเป็นนักดนตรีที่ดีให้ได้ก่อน ต้องมี Musicianship หรือ มีความเข้าใจในดนตรี” 

            “ผมต้องสอนเด็กที่เรียนดนตรีเป็นวิชาไมเนอร์ หรือวิชารอง พยายามให้เขาซ้อมแยะๆ ผมมองว่า ดนตรีเป็นสิ่งที่ดี ทุกคนสามารถเล่นดนตรีได้ แต่ไม่จำเป็นต้องเป็นนักดนตรีอาชีพ สิ่งที่สำคัญคือ หนึ่ง ทำให้เขายังรักในดนตรี ทำให้เขาสนับสนุนดนตรี อาจในฐานะเป็นผู้ฟัง หรือถ้าใครรวย ก็เป็นสปอน์เซอร์”

            “สอง ผมพยายามสอนให้เขาเป็นคนที่ดีขึ้น เป็นมนุษย์ที่ดีขึ้น ถ้าเขาเลือกเล่นดนตรีแล้ว ก็ต้องให้เขารับผิดชอบในสิ่งที่เขา พยายามทำให้เขาเป็นคนที่มีคุณภาพขึ้น ฝึกคิด เช่น ปัญหาเวลาเล่นดนตรีเกิดจากอะไร? ฝึกให้เขารู้จักหาวิธีแก้ไขปัญหานั้นๆ ทำให้เกิดทักษะการแก้ไขปัญหา หรือ Problem Solving Skill ในชีวิตจริง”

            “เราไม่ได้ต้องการนักดนตรีที่เก่ง แต่เราต้องการประชากรที่มีคุณภาพต่อสังคม ดนตรีช่วยได้ ผ่านการทำงานดนตรีร่วมกับนักดนตรีคนอื่นๆในวง เราต้องเตรียมพร้อมให้ดีที่สุด ซ้อมกัน 2-3 ครั้งก็เล่นได้เลย ไม่ไปถ่วงนักดนตรีคนอื่น”

            “นักดนตรีต้องฝึกซ้อม ตั้งเป้าหมาย วางแผนในการฝึก แล้วลงมือทำ ดนตรีฝึกให้เราคิดทำอะไรอย่างมีระบบมากขึ้น”

            เขาจบบทสนทนาเรื่องนี้ว่า “จริงๆ ต้องกลับไปเมืองจีนอาทิตย์หน้า เพราะกำหนดการปกติ มหาวิทยาลัยจะเปิดเทอมปลายเดือนนี้ แต่ต้องเลื่อนไปไม่มีกำหนด”

ธันยวัฒน์ ดิลกคุณานันท์

            คำแนะนำในการฟังเพลงบรรเลงด้วยคลาริเน็ต

            ธันยวัฒน์ บอกเล่า ว่า “คลาริเน็ตถูกใช้ในดนตรีหลากหลายประเภท พบเห็นในวงดนตรีรูปแบบต่างๆ เช่น วงแบนด์ เล่นดนตรีแจ๊ส การเล่นในดนตรีแนว Klezmer ทำให้คนฟังสามารถเลือกฟังได้มากมาย จากแนวดนตรีที่แตกต่างกัน”

            “คลาริเน็ตเป็นเครื่องดนตรีกลุ่มเครื่องเป่าลมไม้ ที่สามารถแทนเสียงมนุษย์ (Human Voices)ได้มากที่สุด เพราะช่วงเสียงกว้างกว่าเครื่องลมไม้อื่นๆ” 

            “ลองเริ่มฟังท่อน 2 ของคลาริเน็ต คอนแชร์โต ของโมสาร์ท เป็นเพลงที่เป็นซาวด์แทร็กหนังเรื่อง Out of Africa ร้านกาแฟ ร้านหนังสือ นิยมนำมาเปิด อาจคุ้นหูมาก่อน จากนั้นลองฟังท่อน 1 หรือท่อน 3 ของเพลงนี้”

            “ฟังการเป่าคลาริเน็ตของ เบนนี กูดแมน (Benny Goodman) ซึ่งเขาเล่นทั้งเพลงแนวแจ๊สและเพลงคลาสสิก  แอรอน คอปแลนด์ เคยแต่งคลาริเน็ต คอนแชร์โต ให้เขาเล่น”

            ประสบการณ์เล่นดนตรีประกอบอุปรากร ในเมืองจีน

            “ผมส่งเรซูเม่ไปให้ผู้จัดการแสดง ซึ่งอยู่ในประเทศออสเตรเลีย วงนี้ส่วนใหญ่เป็นนักดนตรีชาวออสเตรเลีย เป็นทัวร์แสดงลักษณะ เซมิ โปรดักชั่น อุปรากรเรื่อง ไออิด้า ตามเมืองต่างๆ ในจีนประมาณ 24 เมือง ใช้เวลา 6 อาทิตย์”

            “ผู้ฟังสนุกกับการแสดงมาก ผู้ฟังคนจีนค่อนข้างเสียงดังระหว่างการแสดง มีทั้งเด็กและผู้ใหญ่ ผสมผสานกัน บางเมืองคนดูเต็ม บางเมืองคนดูน้อย ผู้ฟังแต่งตัวตามปกติ ไม่ได้แต่งเป็นพิเศษเฉพาะ เพื่อไปฟังการแสดง ผู้ชมชอบถ่ายวิดิโอระหว่างการแสดง เพื่อไปโพสต์ลงในวีแซต”         

            “ที่ประทับใจมาก มีคอนเสิร์ตหนึ่ง คณะนักร้องนำหลัก มีผู้จัดการคนเดียวกัน ทำหน้าที่เป็นตัวแทนศิลปิน กำลังป่วยหนัก มีรอบหนึ่งที่แสดง ผู้จัดการเสียชีวิต พระเอกนักร้องเสียงเทเนอร์ ร้องในฉากสุดท้ายของอุปรากร ผมได้ยินเสียงพระเอกร้องแบบเสียงสั่นๆ ไม่ใช่เป็นการร้องแบบตั้งใจให้เสียงสั่น หรือ วิบราโต้ แต่เป็นการร้องไห้จริงๆ เขาไม่สามารถรั้งความเศร้าไว้ได้แล้ว คนดูไม่รู้เรื่องว่าเกิดอะไรขึ้น เกี่ยวกับการตายของผู้จัดการนักร้อง คนดูคิดว่านักร้อง “อิน” กับบทมาก”

            “ทั้งดนตรีและเนื้อร้องในอุปรากรเรื่องนี้ มีอะไรที่สะท้อนไปจิตใจของผู้แสดงได้”

            ธนวัฒน์ ดิลกคุณานันท์ นักดนตรีหนุ่ม ผู้ลึกซึ้ง กว้างไกลในแนวคิดต่างๆ เป็น “คนรุ่นใหม่”ทางดนตรีคลาสสิกอย่างแท้จริงอีกคนหนึ่ง ปิดท้ายการสนทนา ว่า       

            “สิ่งที่ผมชอบมาก ในเรื่องการเป็นนักดนตรี คือ ดนตรีพาผมไปหลายที่มาก ได้พบเจอผู้คนตลอดเวลา ได้เรียนรู้กับทุกคนที่ผมได้ทำงานดนตรีด้วย ทุกสิ่งเป็นแรงบันดาลใจในการใช้ชีวิตของผม”