‘หนูดี-วนิษา เรซ’ กินเพื่อสมอง สุขภาพ และโลก

March 17, 2020
by ลักษณ์ วุฒิศักดิ์, ภาพ อนันต์ จันทรสูตร์

จากแนวคิด อัจฉริยะสร้างได้ สู่แนวทาง สร้างโลกสวยด้วย Plant-based Food

 

ทุกการเคลื่อนไหวได้สร้างแรงกระเพื่อมในสังคม เริ่มจากการพลิกมุมความคิดให้บรรดาคุณพ่อคุณแม่ในเรื่องความเป็นอัจฉริยะของลูกที่สามารถสร้างขึ้นได้ นำมาสู่แนวทางการเลี้ยงดูใหม่ๆ และในครั้งนี้ ‘หนูดี' วนิษา เรซ’ ผู้เขียนหนังสือขายดี 'อัจฉริยะสร้างได้' ได้ส่งสัญญาณให้เราทุกคนเปลี่ยนไลฟ์สไตล์เพื่อสุขภาพที่ดีขึ้นทั้งในระยะสั้นและระยะยาวและเพื่อรักษาทรัพยากรโลกซึ่งเปราะบางลงทุกวัน 

จนนักวิทยาศาสตร์บางคนเชื่อว่า เราได้เดินเลยจุดวิกฤติมาจนหมดหนทางแก้ไขแล้ว สภาพแวดล้อมจะไม่มีวันกลับไปดีเหมือนเดิม และในที่สุดสังคมมนุษย์จะเข้าสู่ภาวะวิกฤติอาหาร วิกฤติสภาพแวดล้อม ดิน น้ำ ป่า อากาศ จนอาจนำไปสู่การล่มสลายของอารยธรรมมนุษย์

แต่หนูดี กลับเชื่อว่าเรายังพอทำอะไรได้บ้าง และ “อะไรได้บ้าง” นั้นคือ การเปลี่ยนมากิน Plant-based Food หรืออาหารที่มาจากพืชเป็นหลักอย่างน้อย 95 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งเป็นการกินอาหารที่เน้นพืช ไม่ใช่แค่ผักผลไม้แต่ยังรวมถึง ธัญพืช พืชตระกูลถั่ว เมล็ดพืช ซึ่งมีพลังงานหลักมาจาก Starch เช่น ข้าวกล้อง มันหวาน ฟักทอง มันฝรั่ง ข้าวโพด เหล่านี้เป็นพลังงานสะอาดที่เหมาะกับร่างกายมนุษย์มากที่สุดตามงานวิจัยของ นายแพทย์ John McDougall (สนใจอ่านเพิ่มเติมในหนังสือ Starch Solution) ทั้งยังมีนมจากพืชซึ่งมีให้เลือกหลากหลายกว่านมวัวมาก 

Plant-based Food ต่างจากอาหารเจ เพราะไม่เกี่ยวกับศาสนา ไม่ใช่มังสวิรัติ ไม่ใช่ Vegan แต่เน้นเรื่องสุขภาพมนุษย์และโลกเป็นหัวใจหลัก เพราะเราจะมีชีวิตที่ดีไม่ได้หากเราอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ล่มสลายโดยสมบูรณ์

 

  • อะไรคือการเชื่อมโยงระหว่างรักษ์โลกกับ Plant-based Food

ปัญหาเรื่องโลกร้อนยังไม่อันตรายเท่ากับปัญหาการล้างผลาญทรัพยากรโลกในขั้นวิกฤติ แบบที่สังคมมนุษย์กำลังทำอยู่ในทุกวันนี้ โดยเฉพาะทรัพยากรป่าไม้รวมถึงความหลากหลายทางชีวภาพที่ถูกทำลายอย่างไม่มีวันกลับคืนด้วยกิจกรรมการบริโภคของมนุษย์ หลักๆ คือ การกินเนื้อสัตว์ นมวัว ไข่ต่างๆ ไก่ 

พูดง่ายๆ คือ แทบทุกอย่างที่มาจากปศุสัตว์มีผลเสียต่อสภาพแวดล้อมโลก ทำให้เกิดการตัดไม้ทำลายป่า และในที่สุดการทำโดยไม่รู้ก็ย้อนมาทำร้ายเราเอง คือ อากาศไม่บริสุทธิ์ น้ำท่วมง่ายขึ้น น้ำสกปรกมากขึ้น ดินเป็นพิษ อากาศแปรปรวนง่ายขึ้น ซึ่งหลักๆ ไม่เกี่ยวกับโลกร้อนอย่างเดียว ภาวะโลกร้อนเกิดขึ้นอยู่แล้วตามการทำงานของโลก แต่กิจกรรมของมนุษย์ก็ช่วยทำให้สถานการณ์เลวร้ายเร็วขึ้น

ฉะนั้น ในช่วงหลายปีที่ผ่านมาทั่วโลกตระหนักถึงปัญหาสิ่งแวดล้อม และหันมาให้ความสำคัญกับสิ่งที่เป็นธรรมชาติมากขึ้น เรื่องของอาหารก็เช่นเดียวกัน ทุกคนเริ่มมองหาอาหารที่มาจากธรรมชาติเพื่อสุขภาพของตนเองและเพื่อสิ่งแวดล้อมด้วย

เราต้องเชื่อมโยงให้ได้ว่า การกินของเรา ทำร้ายโลกอย่างไร และเมื่อหันมากินพืชเพิ่มขึ้น จะช่วยเยียวยาโลกได้อย่างไร  

เมื่อเราลดกินอาหารจากสัตว์และเริ่มกินอาหารจากพืช เมื่อนั้นเรากำลังช่วยเยียวยาโลกใบนี้ ...และผลพลอยได้คือ มันอร่อยมาก รวมถึงสุขภาพเรา หุ่นเรา ผลเลือดเรา จะดีขึ้นอย่างชัดเจนและรวดเร็ว

 

20200121162650987

 

  • สนใจด้านสภาพแวดล้อมได้อย่างไร

หนูดีมีคุณสืบ นาคะเสถียร เป็นไอดอล เพราะว่าเติบโตมาพร้อมกับการอ่านชีวประวัติเรื่องราวต่างๆ ของท่าน ซึ่งส่งผลกระทบต่อแนวคิดของหนูดีมาก ไม่ว่าจะอยากช่วยรักษาป่าโดยโดยไม่ต้องไปเดินรณรงค์ไม่ให้ตัดไม้ทำลายป่าเสมอไป 

หนูดีพบว่า เพียงแค่เราเปลี่ยนอาหารที่กินในทุกๆ วันก็จะส่งผลช่วยสืบสานเจตนารมณ์ของคุณสืบได้ดียิ่งกว่าการไปเดินประท้วงการทำลายป่า แต่ยังกินเนื้อสัตว์อยู่ เพราะการกินเนื้อสัตว์มีผลทำให้เกิดการตัดไม้ทำลายป่า ถ้าเราไม่เข้าใจตรงนี้ก็จะไม่มีวันบรรลุเป้าหมายของการปกป้องผืนป่าอย่างได้ผลจริง

พูดง่ายๆ คือ เราสามารถปกป้องป่าอย่างได้ผลที่สุด ด้วยการเลือกอาหารบนจานของเราเสียใหม่ค่ะ

 

  • ผลของการเปลี่ยนไลฟ์สไตล์ด้านอาหารเป็นอย่างไร

Plant-based Food มีที่มาจากงานวิจัยทางการแพทย์ ว่าเป็นวิธีการกินที่เหมาะสมกับสุขภาพของมนุษย์มากที่สุด ร่างกายมนุษย์ไม่เหมาะกับการกินเนื้อสัตว์ ทั้งเรื่องคอเลสเตอรอลที่ติดมากับสัตว์ รวมถึงบางทีการได้รับโปรตีนจากสัตว์สูงเกินไป

หนูดีเปลี่ยนมากินอาหารเน้นพืชได้ประมาณ 2-3 ปี เพื่อรักษาสภาพแวดล้อมโลก ส่วนสุขภาพดีเป็นผลพลอยได้ หนูดีตรวจร่างกายประจำปีทุกปีอยู่แล้ว จึงมีฐานข้อมูลสุขภาพโดยเฉพาะผลเลือด หลังจากกินเน้นพืชได้ 6 เดือนไปตรวจเลือด พบว่าคอเลสเตอรอลกลับมาอยู่ในระดับที่ดีมาก ส่วนค่าโปรตีนลดลงแต่ยังมากเกินกว่าที่ร่างกายต้องการ

หลายคนคิดว่า โปรตีนจากพืชไม่สามารถชดเชยโปรตีนจากสัตว์ ซึ่งถือว่าเป็นความเข้าใจที่ผิด เพราะโปรตีนจากพืชมีกรดอะมิโนครบ 9 ชนิดที่ร่างกายมนุษย์ต้องการ ไม่จำเป็นต้องได้อะไรจากสัตว์เพิ่มเลย โปรตีนจากพืช มีทั้งจากถั่ว เห็ด เต้าหู้ เทมเป้ (อาหารหมักจากถั่วเมล็ดแห้ง) 

แม้กระทั่งมันฝรั่งก็มีกรดอะมิโนครบ 9 ชนิดในปริมาณที่เหมาะสม และสัดส่วนของกรดอะมิโนในมันฝรั่งก็ดีกว่าเนื้อแดงอีกด้วย ซึ่งน่าเสียดายที่ข้อมูลเหล่านี้คนไม่ค่อยอ่านหรือสนใจ คนมักคิดว่ากินมันฝรั่งแล้วอ้วน ทั้งๆ ที่ปริมาณไขมันในมันฝรั่งมีแค่ประมาณ 1 เปอร์เซ็นต์

งานวิจัยจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดที่ทำต่อเนื่องหลายสิบปี ระบุว่า คนที่กินโปรตีนจากพืชมีโอกาสที่จะเสียชีวิตน้อยลงจากโรคหัวใจ โรคเบาหวานชนิดที่สอง ซึ่งมักจะเกิดในคนที่อ้วนขาดการออกกำลังกาย และมีภาวะไขมันล้นเกิน เพราะฉะนั้น ถึงแม้ว่าคุณจะไม่ได้กิน Plant-based Food แต่ละเว้นโปรตีนจากสัตว์แล้วมาเน้นโปรตีนจากพืชก็อาจลดความเสี่ยงของโรคและอายุยืนขึ้น

 

20200121161659478

 

การเลือกรับประทานอาหารเน้นพืชสามารถป้องกันได้หลายโรค ไม่ว่าจะเป็น โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดหัวใจ อัลไซเมอร์ เบาหวานประเภทสอง คอเลสเตอรอลสูงและโรคอ้วน ทั้งยังเพิ่มสมรรถนะร่างกาย ช่วยให้การฟื้นฟูร่างกายรวดเร็วมากกว่าการกินอาหารจากสัตว์ ช่วยให้หลอดเลือดแข็งแรง เลือดไม่ข้นเกิน การสูบฉีดโลหิตดี

อีกส่วนหนึ่งที่คนถามมาเยอะมากเพราะเห็นผลชัดเจนมากคือ เรื่องของน้ำหนักตัว ซึ่งลดลงประมาณ 10 กิโลกรัมในเวลาไม่ถึง 7-8 เดือนแรกที่เน้นกินพืช ตอนที่ไปเข้าคอร์สเรียนกับคุณหมอก็กิน Plant-based Food ไม่ใช้น้ำมันเลย ปรากฏว่า ภายใน 10 วันน้ำหนักลด 5 กิโลกรัม โดยไม่ทรมาน อิ่มทุกมื้อแม้ยังไม่ทำไอเอฟ (Intermittent Fasting) เพราะว่ากินปริมาณอาหารเพิ่มขึ้น แต่แคลอรี่ของอาหารต่ำลง เนื่องจากทำจากพืช 100 เปอร์เซ็นต์ แล้วไม่ได้ใช้น้ำมันในการปรุง จึงเห็นผลได้ชัดเจนมาก 

ฉะนั้น หากใครต้องการลดน้ำหนักโดยไม่ทรมานและอิ่มตลอดเวลา ก็ขอแนะนำ Plant-based food ที่ไม่ใช้น้ำมันพืชเลย

 

  • Plant-based food เป็นเรื่องใหม่ในไทยแล้วค้นคว้าข้อมูลอย่างไร

หนูดีไม่ได้เรียนมาทางด้านโภชนาการ ส่วนความรู้ด้านอาหารทั่วไปก็มาจากสื่อ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นโฆษณา ไม่เคยได้เรียนจริงจัง แต่พอเมื่อตัดสินใจที่จะเปลี่ยนแปลงการกิน ก็ควรอยู่บนพื้นฐานข้อมูลความรู้ที่ถูกต้อง จึงตัดสินใจไปเข้าคลาสเรียนกับ นายแพทย์ Neal Barnard , M.D.ที่ไม่แนะนำให้กินปลาถ้าไม่อยากเสี่ยงอัลไซเมอร์ส ซึ่งสวนกระแสข้อมูลความเชื่อหลักที่แนะนำว่า อยากฉลาดให้กินปลาทะเลน้ำลึก

คุณหมอให้เหตุผลว่า ทะเลในปัจจุบันเป็นแหล่งลักลอบทิ้งขยะอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ของโลก ส่งผลให้สิ่งมีชีวิตในทะเลซึ่งรวมถึงเมนูเนื้อปลาปนเปื้อนโลหะหนัก ซึ่งสัมพันธ์กับจะถ่ายเทเข้าไปเก็บสะสมอยู่ในส่วนที่เป็นไขมัน และเวลาผ่าตัดสมองของผู้ป่วยอัลไซเมอร์ก็มักจะพบโลหะหนักปะปนอยู่ด้วย เช่นเดียวกับอาหารที่มาจากสัตว์ แถมด้วยคอเลสเตอรอลซึ่งมักไม่มีหรือมีน้อยมากในพืช จึงขณะเดียวกันท่านยังแนะนำให้เลี่ยงการกินอาหารทุกชนิดที่มาจากสัตว์ เพราะเสี่ยงโอกาสที่มีโลหะหนักปนเปื้อน แถมด้วยคอเลสเตอรอลที่พบเฉพาะในสัตว์ ซึ่งมักไม่มีหรือมีน้อยมากในพืช

หนูดีจึงเกิดความสนใจและติดตามผลงานของคุณหมอมาไม่ต่ำกว่า 5 ปี เพราะประวัติคุณหมอก็น่าสนใจ โดยคุณปู่คุณย่าคุณตาคุณยายและคุณพ่อคุณแม่ของล้วนเสียชีวิตด้วยอัลไซเมอร์ จึงถือว่าคุณหมออยู่ในกลุ่มเสี่ยงสูงทางพันธุกรรม จึงต้องดูแและเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เขาตัดสินใจเรียนแพทย์ลตัวเองอย่างเคร่งครัด ด้วยการกินอาหารที่ไม่มีส่วนประกอบของเนื้อสัตว์ นมวัว ไข่และน้ำมันพืช กระทั่งปัจจุบันซึ่งอายุใกล้จะวัยเกษียณ ก็ยังไม่ปรากฏสัญญาณของภาวะอัลไซเมอร์เลย

คุณหมอจัดคลาสครั้งละ 10 วันบนเรือสำราญ ชื่อ Holistic Holiday At Sea ร่วมกับคุณหมอท่านอื่นอีกหลายคน เช่น นายแพทย์ไมเคิล เกรเกอร์ ที่เขียนหนังสือแปลเป็นไทยว่า '“คัมภีร์ชนะทุกโรค'” (How Not to Die) และโภชนากร นักระบาดวิทยา นักกีฬาแพลนต์เบสต์ ตลอด 10 วันที่ได้เรียนเหมือนเป็นการเซ็ตตัวเองใหม่ และอย่างที่บอกไปแล้วว่า น้ำหนักลดชัดเจนมากในสิบวันนั้น

 

  • กินอาหารเน้นพืชควรจะเสริมวิตามินแร่ธาตุไหม

อาหารเน้นพืชปลอดภัยและมีประโยชน์ต่อสุขภาพมนุษย์มากกว่าอาหารจากสัตว์แต่ที่ทุกๆ คนต้องเสริมคือ วิตามินบี 12 ทั้งคนที่กินเนื้อสัตว์ก็อาจขาดเช่นกัน วิตามินบี 12 ไม่ได้มาจากสัตว์และพืช แต่มาจากจุลินทรีย์ในดิน ซึ่งดินในปัจจุบันมักปนเปื้อนเคมี จุลินทรีย์ก็อยู่ไม่ได้

วิตามินนี้มีประโยชน์มากช่วยในการทำงานของระบบประสาทและสมอง เราอาจขาดไปเรื่อยๆ โดยไม่รู้ตัว บางคนสะสมเวลาการขาดเป็น 10 ปีกว่าจะรู้ตัวก็รักษายากมาก อาจเดินไม่ได้ และอาจมีปัญหาเกี่ยวกับระบบประสาทและสมอง จึงต้องกินป้องกันไว้เลยเพราะคุณจะไม่รู้ตัวว่าขาดจนกว่าจะออกอาการและแทบจะรักษาไม่ได้แล้ว เพราะฉะนั้น วิตามินบี 12 จำเป็นต้องเสริม

 

20200121161711546

 

  • Plant-based Food จะเป็นแค่กระแสหรือไม่

Plant-based Food ไม่ใช่กระแสแต่มาจากงานวิจัยทางการแพทย์ ระยะยาวเมื่องานวิจัยมีความน่าเชื่อถือ แนวทางนี้ก็จะคงอยู่ไปเรื่อยๆ คิดว่าอนาคตอีก 10 ปีหลังจากนี้ มนุษย์ทุกคนจะต้องเน้นกินพืช เพราะเป็นทางรอดอย่างเดียวที่จะทำให้มีทรัพยากรอาหารเพียงพอสำหรับประชากรโลกทุกคน

ในที่สุดอาจจะได้เห็นมาตรการหรือนโยบายจากหลายๆ ประเทศ ที่จะจำกัดการบริโภคเนื้อสัตว์ และผลิตภัณฑ์จากเนื้อสัตว์ ฉะนั้น อะไรก็ตามที่เป็นกิจกรรมที่มนุษย์ทำขึ้นโดยไม่ได้วางแผนระยะยาวเป็นร้อยๆ ปีว่าส่งผลเสียกับสภาพแวดล้อมโลกอย่างไร ควรจะต้องจบลงภายใน 10 ปีนี้

เพราะโลกไม่สามารถรองรับการใช้ทรัพยากรอย่างฟุ่มเฟือยแบบนี้ได้นานกว่านี้อีกแล้ว ทางออกก็คือทุกคนควรหันมากิน Plant-based food เพื่อสมอง สุขภาพและเพื่อความอยู่รอดของโลก

หนูดีมั่นใจว่าอาหารเน้นพืชจะเข้ามาเปลี่ยนแปลงทุกอย่างของอารยธรรมเรา เป็นทางรอดเดียวของมนุษยชาติ...ก็ได้แต่หวังว่า เริ่มต้นวันนี้คงยังไม่สายเกินไป

 

(‘หนูดี-วนิษา เรซ’ ได้แบ่งปันเรื่องราวแนวทางการกินในรูปแบบ Plant-based food ทั้งจากประสบการณ์ของตัวเองและจากความรู้ที่ได้เข้าคอร์สของนายแพทย์ Neal Barnard ไว้ใน youtube : Noodee BrainWorks, FB : อัจฉริยะสร้างได้, IG : @noodi_vanessa พิมพ์ #เมนูของหนูดี)